Achteruittrappen en vrijloop: wat is het verschil?

De termen kunnen een beetje verwarrend zijn. Technisch gezien heeft een e-bike met een terugtraprem ook een vrijloop: kan je je kunt vrijuit rijden zonder dat de pedalen draaien. Maar zodra je de crank naar achteren duwt, treedt de rem in de achternaaf in werking. In de handel betekent de uitdrukking ‘e-bike met vrijloop’ dus bijna altijd iets anders: deze fiets heeft geen terugtraprem. Je remt zowel voor als achter met hendels aan het stuur.

Dit verschil heeft meer gevolgen dan je zou denken. Het beïnvloedt hoe je je pedalen bij het stoplicht plaatst, hoe je vaart mindert terwijl je je arm uitstrekt, en welke onderdelen je op de fiets kunt monteren. Met een vrijloop kun je de crank vrij terugdraaien naar een goede startpositie. Daar staat tegenover dat je beide remmen met de hand bedient.

Op papier zijn beide opties even goed. Een fiets, en dus ook een gewone elektrische fiets, moet twee remmen hebben die onafhankelijk van elkaar werken. Bij een model met terugtraprem zorgt de naafrem meestal voor het achterwiel en een handrem voor het voorwiel. Modellen zonder terugtraprem hebben één remhendel per wiel.

Heeft achteruittrappen nog wel zin in het tijdperk van de schijfrem?

Puur technisch gezien is het antwoord ‘nee’ voor de meeste e-bikes. Twee goed doseerbare handremmen zijn genoeg voor alle gangbare remtaken. Vooral hydraulische schijfremmen bieden veel remkracht, zijn nauwkeurig te doseren en kunnen het extra gewicht van een e-bike beter aan. Bij lange afdalingen voeren hun remschijven de warmte ook efficiënter af dan een rem in de achternaaf.

Dat betekent nog niet dat het terugtrappen helemaal uit de mode is. Bij fietsen die ook handremmen voor en achter hebben, wordt het een derde remoptie. Je remt gewoon door je arm uit te strekken en je hebt een vertrouwd alternatief als remmen met je voeten je natuurlijker afgaat. Om je remmen in topconditie te houden, kun je onze gids over het afstellen van de remmen van een e-bike wordt uitgelegd waar je op moet letten.

Terugtrappen en vrijloop in een directe vergelijking

Criteria	Backtracking	Vrijloop zonder terugtrappen
Achterste bediening	de pedalen naar achteren drukken	hendel op het stuur
Zet de pedalen naar achteren	alleen in de vrije loop	op elk moment mogelijk
Typische overbrenging	naaf met ingebouwde versnellingen	naaf of derailleur
Remgevoel	bekend, maar wat lastiger om de juiste hoeveelheid te doseren	heel goed doseerbaar met moderne handremmen
Lange afdalingen	niet echt geschikt om continu te remmen	heeft een duidelijk voordeel dankzij de aangepaste schijfremmen
Keuze uit verschillende modellen	vooral stads- en comfortfietsen	van de stad tot de elektrische ' Mountainbike ', via de trekkingfiets
Vooral geschikt voor	vlakke dagelijkse ritjes en de gewoonte om achteruit te trappen	wandeltochten, heuvelachtig terrein en sportiever rijden

Terugkrabbelen in het dagelijks leven

Als je al tientallen jaren met een terugtraprem rijdt, sta je er niet eens meer bij stil. Even naar achteren drukken en het achterwiel remt af. Op rustige ritjes in de stad blijft dat gevoel lekker vertrouwd. Nog een handig voordeel: als je een bocht neemt, kan je met één hand je arm uit te strekken terwijl je met de pedalen afremt.

Het probleem doet zich voor bij de volgende keer dat je weer wegfietst. Als het voorste pedaal na het stoppen niet goed staat, kun je de crank niet ver naar achteren draaien: bij een te grote beweging gaat de rem al in. Je moet dan de fiets een stukje naar voren rijden, de crank omhoog tillen of vanuit een minder krachtige houding wegrijden. Op een gewone fiets is dat vervelend. Op een zwaardere e-bike kan het een soepele start behoorlijk bemoeilijken.

Bij het remmen blijft het terugtrappen trouwens een systeem dat alleen op het achterwiel werkt. Als je flink afremt, verschuift het gewicht naar voren en wordt het achterwiel lichter. Terugtrappen is dus nooit een vervanging voor een goed werkende voorrem.

Hoe rijdt een fiets met vrijloop?

Bij een e-bike zonder terugtrapbeveiliging kan de crank naar achteren vrij draaien. Voordat je wegrijdt, zet je het pedaal op de 1-uur- of 2-uur-positie en geef je een stevige trap om weg te komen. In een file is dat echt een stuk comfortabeler. Op een laag frame vol met boodschappen helpt een goede startpositie vooral om de fiets rustig en rechtdoor in beweging te brengen.

Je remt met twee hendels. Zo kun je de voor- en achterrem apart en tegelijkertijd doseren. Moderne hydraulische schijfremmen leveren een hoog en controleerbaar remvermogen met relatief weinig kracht in je handen. Dat is handig bij lange afdalingen, een hoog totaalgewicht en wisselende wegdekken. De vrijloop zelf remt daarentegen helemaal niets af. Als je maar één hendel gebruikt of niet weet welke hendel welke rem bedient, verlies je een groot deel van je controle.

"Achteruitfietsen is niet alleen iets voor senioren, en een vrijloop is geen bewijs van sportiviteit."

De belangrijkste voor- en nadelen

Systeem	Voordelen	Nadelen
Backtracking	je bedient het met je voeten en hoeft bijna niks aan het stuur te doen; je kunt nog steeds afremmen terwijl je met één hand een richtingsverandering aangeeft	minder fijne dosering en minder geschikt voor lange afdalingen; de beperkte pedaalpositie kan het wegrijden bemoeilijken
Vrijloop	vrij te plaatsen pedalen om weg te rijden, te draaien en te manoeuvreren; ruime keuze aan transmissies, motoren en krachtige remsystemen	Beide remmen moeten soepel met de hand bediend kunnen worden; remblokken, remschijven of velgen moeten regelmatig gecontroleerd worden

Welk systeem remt het meest betrouwbaar?

Geen van beiden wint zomaar. Veiligheid komt voort uit een goed afgesteld remsysteem, goed onderhoud en een besturing die je zelfs in een paniekmoment onder de knie hebt.

Met twee krachtige handremmen kun je de remkracht heel nauwkeurig verdelen tussen voor en achter. Op nat wegdek, op hellingen en bij een hoger tempo is dat een duidelijk voordeel. Je moet de twee hendels wel samen en geleidelijk gebruiken. Alleen achter remmen uit angst voor het voorwiel verlengt de remweg onnodig, of je die achterrem nu met de hand of met de voet bedient.

Achteruittrappen kan een handige extra bedieningsmogelijkheid zijn als je gripkracht beperkt is of als je je hierdoor zekerder voelt. Dat betekent niet dat het automatisch een uitrusting voor senioren is. Sommige fietsers hebben er zelfs meer moeite mee bij het wegrijden, juist omdat de crank niet achteruit wil. Anderen slagen er niet in om genoeg druk uit te oefenen met hun benen. Een eerlijke test zegt meer dan welk leeftijdslabel dan ook.

Stadsfiets, wandelen of heuvels: voor iedereen is er wel een systeem

Op vlakke dagelijkse ritjes komt het terugtrappen het best tot zijn recht. Je gaat naar de bakker, rijdt door het park, fietst over rustige fietspaden, remt kort in plaats van lang en wilt een aandrijving die weinig aandacht vraagt. Als je dit al sinds je kindertijd gewend bent, houdt niets je tegen om dat spiergeheugen te blijven gebruiken. Om een beeld te krijgen van wat er binnen je budget past, helpt onze selectie van de beste e-bikes met de beste prijs-kwaliteitverhouding je om een duidelijk beeld te krijgen.

Voor lange tochten en heuvelachtige routes kiezen we meestal voor een vrijloop met twee goede handremmen. Tijdens een lange afdaling wil je de remkracht doseren en de warmte afvoeren via oppervlakken die daar speciaal voor zijn ontworpen. Een terugtraprem zit ingebouwd in de naaf en is geen ideale continue rem. Zonder terugtraprem vind je bovendien veel meer elektrische trekkingfiets die zijn uitgerust met stevige schijfremmen en een breder versnellingsbereik. Om te begrijpen wat de trapondersteuning echt verandert, lees je ook ons artikel over de snelheid van een elektrische fiets.

De rol van de motor en de transmissie

In de achternaaf zit een terugtraprem. Je ziet deze dus vooral in combinatie met een naaf met ingebouwde versnellingen en een compatibele trapasmotor. Er zijn versnellingsnaven die speciaal voor e-bikes zijn ontworpen en voorzien zijn van een terugtraprem, maar niet alle combinaties van motor en aandrijving ondersteunen dit concept. Een motor in het achterwiel en een aparte naaf met terugtraprem nemen bovendien evenveel ruimte in beslag.

Zonder terugtraprem heb je veel meer keuze: versnellingsnaven met aparte handrem, derailleurs, riemaandrijvingen en bijna alle sportieve modellen. De vrijloop betekent niet dat je per se schijfremmen moet hebben, want velgremmen en rolremmen kun je ook met de hand bedienen. Het gaat dus niet alleen om de keuze tussen terugtrappen en vrijloop, maar om het totaalpakket van motor, aandrijving, remmen en het beoogde gebruik. Onze gids over e-fietsmotoren helpt je om het plaatje compleet te maken.

Kun je een terugdraaiing toevoegen of verwijderen?

In theorie kun je bijna alles aan een fiets aanpassen. In de praktijk is zo’n aanpassing zelden een snel klusje in de werkplaats. Voor een terugtraprem heb je een geschikte achternaaf nodig, een bevestiging voor de remarm en een compatibele aandrijving. Om over te stappen op een vrijloop, heb je een zelfstandige achterrem nodig met de bijbehorende bevestiging en bediening.

Bij een elektrische fiets komen daar nog de goedkeuringen van de fabrikant en de beperkingen van de motor bij. Het is meestal voordeliger en technisch gezien slimmer om meteen het juiste model te kopen. Een paar uurtjes in de werkplaats maken van een verkeerd gekozen remsysteem zelden een liefdesverhaal.

Hoe neem je een beslissing tijdens de proefperiode?

Probeer beide versies zo direct mogelijk achter elkaar uit. Rem niet één keer op de parkeerplaats, maar doe het net zoals je dat dagelijks doet: stoppen, een voet neerzetten, de pedalen in de juiste stand zetten om weg te rijden, weer wegrijden, en bij de volgende poging je arm van één hand uitstrekken. Kijk daarna op een vrij en veilig stuk weg hoe goed je met beide remmen stevig kunt afremmen.

• Kun je na een paar stops weer betrouwbaar je startpositie terugvinden?
• Kun je beide hendels bereiken zonder je greep te veranderen?
• Krijg je genoeg kracht in je handen, ook met handschoenen aan?
• Blijft de fiets met één hand aan een hendel hangen als je hem duwt?

Let niet zozeer op de eerste tien meter, maar meer op de rust en de controle na een paar stops. Op een e-bike, met al dat extra gewicht, zijn die dingen veel belangrijker dan een nostalgische herinnering.

Onze mening

Voor de meeste fietsers is een e-bike met vrijloop en twee goed doseerbare handremmen de meest flexibele keuze. Je kunt de pedalen vrij plaatsen, je hebt meer keuze wat betreft motor, aandrijving en fietstype, en je bent beter uitgerust voor zowel tochten als afdalingen.

Een e-bike met terugtraprem is geschikt als je vooral op vlakke wegen en op je gemak fietst, als je de voetbediening goed onder de knie hebt en als je aan dat vertrouwde gevoel gehecht bent. Kies niet voor een terugtraprem omdat je dat uit gewoonte doet vanwege je leeftijd, en ook niet voor een vrijloop omdat je dat uit sportieve gewoonte doet.

"Kies het systeem waarmee je zonder erbij na te denken kunt wegrijden, remmen en manoeuvreren."

Veelgestelde vragen